-
Trở về Hà Nội những ngày Tết Nguyên đán năm 1960 qua bài viết “Promenade autour de Hanoi pendant le Têt” (Dạo quanh Hà Nội trong ngày Tết) của tác giả D.L đăng trên cuốn “Jeunesse du Vietnam, 1960” (Thanh niên Việt Nam), hiện bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, chúng tôi xin lược dịch và trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.
-
Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh Việc đốt pháo ngày Tết vốn là một phong tục truyền thống để trừ tà và thêm không khí vui mừng cho năm mới. Tuy nhiên, kéo theo đó có thể là nguy cơ gây lãng phí và tai nạn gắn liền với việc sản xuất và sử dụng pháo.
-
Dưới các triều đại quân chủ, thơ văn từng có vị trí đặc biệt trong đời sống cung đình. Khi đó, vua tôi thường cùng nhau xướng họa. Với những giá trị nổi bật, sinh hoạt văn chương cung đình triều Nguyễn đã góp thêm hương sắc cho lịch sử văn học nước nhà.
-
Các Hoàng đế triều Nguyễn, trừ Hoàng đế Gia Long chủ yếu sống trong hào quang võ công, ít bàn luận về thơ, đến Hoàng đế Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, thơ có vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống. Vậy theo quan niệm “thi dĩ ngôn chí, văn dĩ tải đạo”, chúng ta có thể hiểu thêm điều gì về những vị Hoàng đế này?
-
Cũng như các triều đại quân chủ chuyên chế nói chung, dưới triều Nguyễn, các vụ án văn chương thường gắn liền việc bảo vệ quyền uy, vị thế của chính thể và giới cầm quyền đương thời.
-
Văn chương từng đóng vai trò hết sức quan trọng trong đời sống tinh thần thời trung đại. Triều Nguyễn không phải là một ngoại lệ. Dưới triều đại này, văn chương hiện diện khắp nơi trong đời sống thường nhật: các dịp lễ tết vua tôi thường cùng nhau xướng họa; khi nhà vua đi tuần du thăm thú cảnh đẹp non sông, thăm hỏi đời sống nhân dân, thơ được dùng như nhật ký ghi lại cảm xúc, hành trình; thơ là nơi gửi gắm tâm tư tình cảm, nói chí tỏ lòng; cũng có khi thơ chính là một món quà ban thưởng đầy ý nghĩa…
-
Ông Táo theo dân gian là chỉ ba hòn đất nung xưa thường đặt ở bếp để kê nồi lên nấu. Mỗi miền cũng có cách gọi khác nhau về ông Táo, người miền Bắc gọi là Ông Đầu rau, người miền Trung gọi là Ông Núc, người Nam bộ vùng đồng bằng sông Cửu Long thường gọi là “cà răng ông táo” [1]. Tuy nhiên trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, ông Táo hay Táo quân còn là vị thần cai quản việc bếp núc trong mỗi nhà. Vì là vị thần bếp núc quan trọng nên Táo quân được thờ phụng và trong năm có một ngày ông được lên chầu trời để báo cáo Ngọc hoàng những việc diễn ra suốt năm của gia chủ, đó là ngày 23 tháng Chạp.
-
Vào những dịp mà cả dân tộc được hòa mình vào với nhau, cùng trải qua một cung bậc cảm xúc, cùng một suy nghĩ, thực là rất hiếm. Thường đó phải là những sự kiện quan trọng, những sự kiện liên quan đến đời sống của cả cộng đồng, mới có thể tạo nên sự đồng nhất về ý nghĩ và xúc cảm như vậy.
-
Rượu không thể thiếu trong ngày Tết. Rượu cũng là thức uống làm con người gần nhau hơn, các bữa tiệc trở nên rộn ràng, nồng ấm hơn, “vô tửu bất thành lễ”. Châu bản triều Nguyễn có nhiều văn bản đề cập đến rượu: Rượu dùng để tế lễ, rượu dùng trong yến tiệc cung đình, rượu dùng để ban thưởng và cả để bồi bổ sức khỏe cho hoàng đế, những người trong hoàng gia, quan lại,… càng cho thấy rượu từng có vai trò quan trọng trong ngày lễ tết và trong sinh hoạt đời sống cung đình.
-
“Chúng ta đừng quên một sự thật bị che giấu đằng sau quang cảnh đẹp đẽ và vui vẻ này. Chúng ta đừng quên trên khắp thế giới, các dân tộc bị áp bức đang bắt đầu đòi quyền tự do…..Ở đây, chúng ta tái tạo lại những bậc thềm tuyệt tác của đền Angkor Wat và chúng ta say mê xem các vũ công thần thánh, nhưng ở Đông Dương, chúng ta bắn giết, giam cầm và tù đày những con người đó (1). (Léon Blum)
|
|