Mỗi hiện vật đều chứa đựng nhiều kí ức không thể nào quên về quá trình tham gia tập kết ra Bắc năm 1954.

Ngày 23/3/2024, Chủ tịch UBND tỉnh có thư ngỏ, kêu gọi hiến tặng hình ảnh, tài liệu, hiện vật liên quan đến sự kiện tập kết ra Bắc năm 1954, Bảo tàng tỉnh Cà Mau đã lên kế hoạch tổ chức những chuyến đi nhằm sưu tầm, tìm kiếm hình ảnh, tài liệu, hiện vật liên quan đến sự kiện lịch sử quan trọng này để lưu giữ và bảo tồn. Đây là một trong những hoạt động quan trọng hướng đến kỉ niệm 70 năm sự kiện tập kết ra Bắc. Từ đó, tôn vinh sự hi sinh thầm lặng của các thế hệ đi trước và khắc sâu trong lòng thế hệ sau những bài học quý báu về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và quyết tâm vượt qua khó khăn vì mục tiêu độc lập dân tộc, tự do cho Tổ quốc và hạnh phúc của Nhân dân.

Qua lời giới thiệu của những nhân chứng, Bảo tàng tỉnh Cà Mau tổ chức đoàn công tác tìm gặp chú Hồ Vinh Quang, quê ở xã Phú Hưng, huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau, hiện đang sống tại thành phố Cần Thơ. Cả 2 vợ chồng chú đều là những người đi tập kết ra Bắc năm 1954 và gặp nhau ở miền Bắc. Khi đoàn công tác của Bảo tàng tỉnh Cà Mau đến, chú Quang đã qua đời cách đây vài tháng. Giám đốc Bảo tàng tỉnh Lê Minh Sơn, cho biết: “Khi đoàn chúng tôi đến, vợ của chú Quang đã trao tặng cho Bảo tàng tỉnh Cà Mau những hiện vật rất quý của chú. Có những hiện vật mà các thành viên của đoàn công tác của Bảo tàng tỉnh Cà Mau không dám mở lời xin, vì nó không chỉ có giá trị tinh thần, mà còn có giá trị về vật chất. Đó là chiếc vòng bằng vàng, nặng khoảng 3 chỉ. Đây là kỷ vật của mẹ chú Quang đã cho chú lúc xuống tàu đi tập kết ra Bắc. Nhưng do điều kiện chiến tranh nên chú gửi lại cho mẹ mình cất giữ. Khi ngày trở về cùng với người vợ của mình, mẹ chú đã mang chiếc vòng vàng này ra để trao cho con dâu, với niềm tin rằng đất nước chắc chắn sẽ hòa bình, thống nhất. Ngay ngày giỗ của chú, vợ của chú Quang cùng 2 người con đã đồng ý trao kỉ vật lại cho Bảo tàng tỉnh Cà Mau. Qua đó, có thể lưu giữ được kỷ vật của người chồng, người cha của mình để làm phong phú các hiện vật về sự kiện tập kết ra Bắc tại Cà Mau, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ con cháu sau này”. 

Giám đốc Bảo tàng tỉnh Cà Mau Lê Minh Sơn, cho biết thêm: “Trải qua hành trình từng chuyến đi, những người làm công tác bảo tàng như chúng tôi thấy rằng, thời gian có thể làm phai mờ tất cả, nhưng kí ức về những chuyến tàu tập kết ra Bắc năm 1954 vẫn còn vẹn nguyên trong lòng những người từng tham gia sự kiện này; những người đã chứng kiến, đã trải qua những khoảnh khắc chia li, hi sinh vì tương lai đất nước. Gắn với mỗi hình ảnh, hiện vật là mỗi câu chuyện chứa đựng những tình cảm thiêng liêng, cao quý và là minh chứng cho một thời kì đất nước đầy gian khó, khổ đau nhưng cũng tràn đầy niềm tin, hi vọng. Qua đó, khẳng định tầm vóc, ý nghĩa lịch sử to lớn của sự kiện tập kết ra Bắc năm 1954 trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc”.

Từng hình ảnh, hiện vật của sự kiện tập kết ra Bắc năm 1954 đều chứa đựng những câu chuyện, tình cảm, tình yêu nước, lòng căm thù giặc sâu sắc, nỗi nhớ quê hương, nhớ nhà, nhớ người thân, sự gắn bó giữa dân, quân 2 miền Nam - Bắc. Mỗi lần nhận trong tay một hiện vật, những người làm công tác bảo tàng không khỏi xúc động, bởi chúng gắn liền với sự kiện lịch sử cụ thể, chứa đựng hi sinh, mất mát và đầy tự hào của các bác, các chú. Đôi khi phải đi những chuyến xa mới tiếp cận được 01 nhân chứng hay 01 hiện vật liên quan đến sự kiện.

Chị Lê Cẩm Nhung, viên chức Bảo tàng tỉnh Cà Mau cho biết: “Mỗi chuyến đi để tiếp xúc với nhân chứng lịch sử và nhận được hiện vật là câu chuyện giàu cảm xúc. Một trong số đó là hiện vật của thiếu tướng Trần Văn Niên, ngụ phường Trà An, quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ. Các hiện vật của bác Niên đều đã tặng cho Bảo tàng Quân khu 9, duy chỉ có 1 hiện vật bác vẫn luôn giữ bên mình, đó là chiếc la bàn đã cùng chú đi tập kết ra Bắc. Bác nói, mỗi khi ra chiến trường hay khi cảm thấy mất phương hướng, cần tìm kí ức về quê hương, bác lại mang chiếc la bàn ra ngắm với niềm tin chiến tranh rồi sẽ qua đi, đất nước hoà bình thống nhất, Bắc - Nam sum họp một nhà. Dù rất muốn giữ lại cho đến cuối đời, nhưng khi Bảo tàng tỉnh Cà Mau liên hệ sưu tầm hiện vật, bác sẵn sàng mang ra trao tặng. Bác Niên còn khẳng định, Nhân dân Cà Mau đã đùm bọc, chở che bác trong suốt thời gian hoạt động cách mạng, là nơi mà tình người, tình đất đã trở thành một phần trong con người bác. Chính vì thế, bác đã trao tặng kỉ vật của mình với mong muốn giữ gìn “sợi dây liên kết” với quê hương Cà Mau anh hùng”.
 

Các hình ảnh, tư liệu, hiện vật liên quan đến sự kiện tập kết ra Bắc năm 1954.

Trong chuyến đi huyện Thới Bình để gặp vợ của chiến sĩ Trần Danh để sưu tầm hiện vật sự kiện tập kết ra Bắc, chị Lê Cẩm Nhung, viên chức Bảo tàng tỉnh cũng không khỏi bùi ngùi, xúc động. Chị Nhung cho biết: “Chú Trần Danh là chiến sĩ tập kết ra miền Bắc năm 1954. Đến năm 1959, chú trở lại miền Nam, kết hôn vào năm 1961 và có 2 con. Đến năm 1967, chú hi sinh trong một trận đánh ác liệt. Cô đã ở vậy một mình gồng gánh nuôi 2 người con, trong đó một người bị nhiễm chất độc da cam. Khi nghe tin Bảo tàng tỉnh sưu tầm hiện vật liên quan đến sự kiện tập kết ra Bắc, cô đã liên hệ với chúng tôi để tặng tư liệu, hiện vật của chú liên quan đến sự kiện. Trong lúc nghe cô kể về quá khứ, tôi đã cảm động về tình vợ chồng son sắt, thủy chung trong chiến tranh. Dù cô đã hơn 80 tuổi và chú đã mất gần 60 năm nhưng khi nhắc đến người chồng của mình, cô đều xưng hô là “ảnh” y hệt như chú vẫn còn bên cạnh cô. Cô chú không thực hiện được ước mơ cho con gái học đại học, nhưng hiện cháu ngoại được ăn học thành tài, nay đã làm bác sĩ”.

Giám đốc Bảo tàng tỉnh Lê Minh Sơn, cho biết: “Tìm kiếm, sưu tầm và lưu giữ những hình ảnh, tư liệu, hiện vật liên quan đến sự kiện tập kết ra Bắc không chỉ là để tưởng nhớ, tri ân công lao của các thế hệ đi trước, mà còn giúp thế hệ hôm nay và mai sau hiểu rõ hơn về lịch sử hào hùng của dân tộc, biết trân trọng hiện tại và hướng tới những điều tốt đẹp trong tương lai. Tính đến cuối tháng 10/2024, Bảo tàng tỉnh Cà Mau đã sưu tầm được 99 tư liệu, hiện vật và 65 hình ảnh quý giá liên quan đến sự kiện tập kết ra Bắc năm 1954 do các cá nhân trao tặng. Mỗi hiện vật, hình ảnh là một mảnh ghép của cuộc đời từng cán bộ, chiến sĩ, cựu học sinh, thể hiện lòng yêu nước, lòng căm thù giặc, nỗi nhớ quê hương, người thân, tình người trên đất Bắc… Tất cả sẽ được trưng bày, triển lãm nhân dịp kỉ niệm 70 năm sự kiện tập kết ra Bắc. Qua đó, nhằm tôn vinh, giáo dục truyền thống cách mạng của Đảng bộ, dân và quân tỉnh Cà Mau trong đấu tranh giải phóng dân tộc cho thế hệ trẻ”.

Nguồn: Cổng Thông tin Điện tử tỉnh Cà Mau